ولى برخى گفته‌اند : اين امر در درندگان و بهائم صدق مىكند ، نه در پرندگان ، چون تعليم آنها تا اين حدّ متعذّر مىباشد و برخى از آنان كه از آن ميان ، مالك و سعد بن وقّاص مىباشند ، گفته‌اند : اين امر مطلق معتبر نيست ، هرچند يك سوّم آن را خورده باشد ولى حق همان است كه ما ذكر نموديم . در اين آيه دلالتى است كه خوردن آن چيزى كه از نظر غايب بوده باشد ، مباح نيست ، چون در صورتى كه غايب بوده باشد ، معلوم نمىگردد آن چيزى را كه نگه داشته است ، براى خودش نگه داشته است يا خير كه به آن « انّما » گفته مىشود . يا در حديث ديگرى آمده است : « هر آنچه را كه اصمات شده است ، بخور و هر آنچه را كه انماء نموده‌اى ، ترك كن « 1 » » . خواه در آن اثر سگ از جراحت و . . . يافت شود يا يافت نشود . كلمهء « من » در قول خداى متعال كه مىفرمايد : « ممّا » صحيح‌تر آنست كه براى « تبعيض » بوده باشد ، چون تمام آنچه كه سگ آن را نگه مىدارد ، مباح نيست ، بلكه بخشى از آن مباح مىباشد و يا از خود حيوان ، مباح مىباشد مثل : خون ، نجاست ، غدّه‌ها ، طحال ، ناخن‌ها ، فرج ، قضيب ، بيضتين ، مراره ، نخاع ، حدقه و غده‌هاى دماغ . امّا از غير حيوان پس پيش ما خرگوش ، روباه ، موش ، يربوع و ديگر صيد شده‌ها كه نصّ بر تحريم آنها وارد شده است ، حرام است گفته شده است « من » زائد است كه اين قول باطل مىباشد ، چون بودن آن در اثبات شذوذ دارد . اينكه چرا « عليكم » گفت و آن را با « على » تعديه نمود ، به اين دليل است كه در آن معناى تفضيل مىباشد ، يعنى : از آن چيزهايى كه تفضّل نموده‌اند ، با امساك خود جهت شما و در آن دلالتى بر تحريم هر آنچه كه براى كافر صيد نموده‌اند ، مىباشد ، چون كلمهء « عليكم » خطاب به « مسلمانان » مىباشد . ذكر نام خدا : 5 - در « وَ اذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِ » ؛ « ضمير به « ما علّمتم » برمىگردد و معنايش آن است كه : به هنگام ارسال حيوان شكارى ، نام خدا را ذكر كنيد يا اينكه بر هر آن چيزى كه امساك نموده‌اند ، نام خدا را ذكر كنيد ، وقتى شما تذكيهء آن را درك كرديد » هر دو احتمال امكان دارد ولى اوّلى با مذهب ما موافق‌تر است . از ظاهر آيه چند حكم استفاده مىباشد .

--> ( 1 ) . السراج المنير ، ج 3 ، ص 99 .